Skip to main content

Backward Regions Grant Fund: Gujarat ranks one of lowest in utilising Central funds

By Rajiv Shah
A just-released Planning Commission study, “Evaluation Study of Backward Regions Grant Fund (BRGF)”, prepared by the top Government of India body’s Programme Evaluation Organization, has found that Gujarat has ranked poorly in the utilization of grants made available under the BRGF programme from the Government of India between 2006-07 and 2010-11. The study has found that, during the period under study, Gujarat ranked No 22nd in utilization of allocation made towards BRGF, and No 17th in utilization of the released grants among 27 states which receive the grants. Explaining BRGF, the study says, it is “an area development intervention that is aimed at promoting decentralized planning and development through a yearly untied development and capacity building grants to 250 backward districts across 27 states.”
Gujarat’s districts covered for availing BRGF from the Government of India are – Dang, Dahod, Panchmahal, Banaskantha, Narmada and Sabarkantha. As many as 2,907 village panchayats of 48 backward talukas of these Gujarat districts are recipients of the grant. A Times of India report dated December 14, 2011 had reported that the state government, in a submission to the Planning Commission, had admitted that during the fiscal year 2010-11 Gujarat could spend 39.88 per cent of the grant made available to it by the Government of India in order to bridge critical infrastructure gaps and developmental requirements. The study has been carried out nearly four years after the state government submission, and covers a five year period, providing inter-state comparisons.
The study says, while in the short term, the programme “aims at increasing infrastructural facilities in the backward regions and strengthening the development planning capacity of local institutions”, in the long term, “it aims at reducing overall backwardness of the regions/districts, reducing poverty and improving livelihood conditions in the areas.” It adds, “A majority of the districts chosen for receiving backward areas grant “are heavily populated by the Scheduled Castes (SCs), Scheduled Tribes (STs) and Muslim minorities.” Gujarat has only fewer districts under the programme; most of the districts under the programme are from “erstwhile BIMARU states (Bihar, Madhya Pradesh, Rajasthan and Uttar Pradesh), which now also include the states of Uttarakhand, Chhattisgarh and Jharkhand”, to quote from the study.
During 2006-07 to 2010-11, the study has found, Gujarat was allocated Rs 486.64 crore of BRGF grants, against which it was able to obtain a release of Rs 192.48 crore. As against this, the utilization was just about Rs 39.55 crore, which means that even from the allocated amount a whopping about Rs 153 crore remained unutilized. The best performing state in utilizing the released grant was Punjab with a utilization of 94.06 per cent, followed by Jammu and Kashmir (83.27 per cent), Karnataka (82.40 per cent), Bihar (74.87 per cent), Haryana (70.60 per cent), Uttarakhand (67.42 per cent), Tamil Nadu 55.51 per cent), Madhya Pradesh (46.31 per cent), Maharashtra (43.30 per cent), Himachal Pradesh (38.84 per cent), Assam (37.69 per cent), and Jharkhand (35.25 per cent). Gujarat could spend just 35.24 per cent of the grant it had received from the backward areas funds scheme.
State-wise utilization of grants (2006-11)
What is equally appalling is Gujarat’s performance in the grants given under the BRGF scheme for capacity building – here it ranks No 19th out of 27 states for which the study was carried out. Thus, the Government of India allocation for BRGF capacity building in Gujarat’s backward districts Rs 30 crore, out of which the state government succeeded in obtaining an allocation of Rs 13.37 crore. Even here, the actual utilization was just about 7.93 crore, or 59.31 per cent of the released grant. Here, the best performers were Odisha and Rajasthan, which could utilize 100 per cent of the capacity building grants, followed by West Bengal (97.59 per cent), Tamil Nadu (83.86 per cent), Andhra Pradesh (79.37 per cent), Maharashtra (75 per cent), Himachal Pradesh and Madhya Pradesh (74.09 per cent each), Punjab (72 per cent), Jharkhand (70.50 per cent), Karnataka (68.36 per cent), Haryana (64.63 per cent), and Chhattisarh (63.53 per cent).
Main focus of the Planning Commission study, to quote, is “on examining the implementation status, mainly linked to the financial and physical progress of the programme, the difficulties and challenges of implementation, and the impacts of the programme on the local infrastructure, development of the area, and the socio-economic conditions of the people of the district.” It adds, “The release of allocation of all the states was 64 per cent (during the period 2006-07 to 2009-10), which varied from year to year and across the states. It was 56.18 per cent in 2007-08, 65 per cent in 2008-09, 75 per cent in 2009-10, and 109.62 per cent in 2010-11.”
The study says, “None of the states was able to get more than 80 per cent of the allocation released. Chhattisgarh, Andhra Pradesh, Haryana, Rajasthan, Bihar, and Madhya Pradesh were the leading states in terms of the overall release ratio. The states with the lowest release ratio were Uttarakhand, Jammu and Kashmir, Assam, Gujarat, Punjab, and Maharashtra. The overall utilization (of the total release of funds between 2006-07 and 2010- 11) was merely 35.68 per cent. However, while the release ratio increased over the period under study, the utilization ratio decreased during successive years under evaluation. It was 50.94 per cent in 2007-08, then decreased to 26 per cent in 2008-09, after which it increased to 43.89 per cent in 2009-10, but again declined to 28 per cent in 2010-11.”
Explaining Gujarat’s and other states’ poor release of grants as against allocation, the study says, “Pre-released conditionalities are the main reasons for the low release ratio and subsequently the low utilization ratio.” It adds, “The utilization of the first installment of the previous year is a conditionality for the release of the first installment of the subsequent year. The release was also linked to the approval of the annual action plan by the High Powered Committee (UPC) and subsequently by the Panchayat Raj Ministry at the Centre.” The same is true, the study has suggested, of the release and utilization ratios of the capacity building grants.
Be that as it may, the study has exposed the claim by the Gujarat government around the hype it made around Garib Kalyan Melas, and how they went to benefit the backward regions, where the percentage of the poor is higher than the rest of the state. Under the scheme, each district was provided with a minimum of Rs 10 crore per year, with priority given to creating facilities for education, livelihood, irrigation, dairy, health and sanitation works and woman and child development. Apart from bridging critical gaps in infrastructure, the aim was to reinforce panchayat and municipal level governance and capacity building and skill enhancement of local bodies for planning and implementation.

Comments

TRENDING

हिंदी आलोचना जैसे पिछड़ चुके अनुशासन की जगह हिंदी वैचारिकी का विकास जरूरी

0 - प्रमोद रंजन  भारतीय राजनीति में सांप्रदायिक व प्रतिक्रियावादी ताकतों को सत्ता तक पहुंचाने में हिंदी पट्टी का सबसे बड़ा योगदान है। इसका मुख्य कारण हिंदी-पट्टी में कार्यरत समाजवादी व जनपक्षधर हिरावल दस्ते का विचारहीन, अनैतिक और  प्रतिक्रियावादी होते जाना है। अगर हम उपरोक्त बातों को स्वीकार करते हैं, तो कुछ रोचक निष्कर्ष निकलते हैं। हिंदी-जनता और उसके हिरावल दस्ते को विचारहीन और प्रतिक्रियावादी बनने से रोकने की मुख्य ज़िम्मेदारी किसकी थी?

नफरती बातें: मुसलमानों में असुरक्षा का भाव बढ़ रहा है, वे अपने मोहल्लों में सिमट रहे हैं

- राम पुनियानी*  भारत पर पिछले 10 सालों से हिन्दू राष्ट्रवादी भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) राज कर रही है. भाजपा आरएसएस परिवार की सदस्य है और आरएसएस का लक्ष्य है हिन्दू राष्ट्र का निर्माण. आरएसएस से जुड़ी सैंकड़ों संस्थाएँ हैं. उसके लाखों, बल्कि शायद, करोड़ों स्वयंसेवक हैं. इसके अलावा कई हजार वरिष्ठ कार्यकर्ता हैं जिन्हें प्रचारक कहा जाता है. भाजपा के सत्ता में आने के बाद से आरएसएस दुगनी गति से हिन्दू राष्ट्र के निर्माण के अपने एजेण्डे को पूरा करने में जुट गया है. यदि भाजपा को चुनावों में लगातार सफलता हासिल हो रही है तो उसका कारण है देश में साम्प्रदायिकता और साम्प्रदायिक मुद्दों का बढ़ता बोलबाला. इनमें से कुछ हैं राम मंदिर, गौमांस और गोवध एवं लव जिहाद. 

देशव्यापी ग्रामीण भारत बंध में उतरे मध्य प्रदेश के आदिवासी, किया केंद्र सरकार का विरोध

- हरसिंग जमरे, भिखला सोलंकी, रतन अलावे*  15 और 16 फरवरी को निमाड के बड़वानी, खरगोन और बुरहानपुर में जागृत आदिवासी दलित संगठन के नेतृत्व में आदिवासी महिला-पुरुषों ग्रामीण भारत बंद में रैली एवं विरोध प्रदर्शन किया । प्रधान मंत्री द्वारा 2014 में फसलों की लागत का डेढ़ गुना भाव देने का वादा किया गया था, 2016 में किसानों की आय दुगना करने का वादा किया गया था । आज, फसलों का दाम नहीं बढ़ रहा है, लेकिन खेती में खर्च बढ़ता जा रहा है! खाद, बीज और दवाइयों का दाम, तीन-चार गुना बढ़ चुका है! किसानों को लागत का डेढ़ गुना भाव देने के बजाए, खेती को कंपनियों के हवाले करने के लिए 3 काले कृषि कानून लाए गए । 3 काले कानून वापस लेते समय प्रधान मंत्री ने फिर वादा किया था कि फसलों की लागत का डेढ़ गुना भाव की कानूनी गारंटी के लिए कानून बनाएँगे, लेकिन वो भी झूठ निकला! आज जब देश के किसान दिल्ली में आपको अपना वादा याद दिलाने आए है, तब आप उनका रास्ता रोक रहें है, उनके साथ मारपीट कर उन पर आँसू गैस फेंक रहें हैं, उन पर छर्रों से फायरिंग कर रहें है! देश को खिलाने वाला किसान खुद भूखा रहे, क्या यही विकास है?

How the slogan Jai Bhim gained momentum as movement of popularity and revolution

By Dr Kapilendra Das*  India is an incomprehensible plural country loaded with diversities of religions, castes, cultures, languages, dialects, tribes, societies, costumes, etc. The Indians have good manners/etiquette (decent social conduct, gesture, courtesy, politeness) that build healthy relationships and take them ahead to life. In many parts of India, in many situations, and on formal occasions, it is common for people of India to express and exchange respect, greetings, and salutation for which we people usually use words and phrases like- Namaskar, Namaste, Pranam, Ram Ram, Jai Ram ji, Jai Sriram, Good morning, shubha sakal, Radhe Radhe, Jai Bajarangabali, Jai Gopal, Jai Jai, Supravat, Good night, Shuvaratri, Jai Bhole, Salaam walekam, Walekam salaam, Radhaswami, Namo Buddhaya, Jai Bhim, Hello, and so on.

રામનવમીના દિવસે મુસ્લિમ ધાર્મિક સ્થળો અને વિસ્તારોને અસામાજિક તત્વોથી રક્ષણ આપવી

- મુજાહિદ નફીસ*  પોલિસ મહાનિદેશક, ગુજરાત, ને આવનારા રામનવમીના તહેવારમાં નીકળતા જુલૂસમાં આવતા અસામાજિક તત્વોથી મુસ્લિમ ધાર્મિક સ્થળો અને મુસ્લિમ વિસ્તારોના રક્ષણ બાબત પત્ર:  આપ જાણો છો કે આવનારી 17મી એપ્રિલ ના રોજ રામનવમીનો તહેવાર છે. પાછલા વર્ષોના અનુભવ દ્વારા આપણે જાણીએ છીએ કે હિન્દુ ધાર્મિક તહેવારો મુસ્લિમોને હેરાન કરવા અને તેમના ધાર્મિક સ્થળો તેમજ દુકાનો મકાનોને નુકસાન કરવા માટેના માધ્યમ બની ગયા છે. 

सुप्रीम कोर्ट का चिकित्सा की दुनिया में बाबाओं की मनमानी को रोकने का प्रयास सराहनीय

- राम पुनियानी*  पिछले कुछ दशकों में भारत में कई बाबाओं का उदय हुआ है. इसके पहले भी बाबा हुआ करते थे मगर इन दिनों बाबाओं का जितना राजनैतिक और सामाजिक दबदबा है, उतना पहले शायद कभी नहीं रहा. कई बाबा अनेक तरह के काले कामों में लिप्त भी पाए गए हैं मगर उनकी दैवीय छवि के चलते उनके अपराधों को नज़रअंदाज़ किया जाता रहा है. 

18થી નાની ઉંમરના 1,15,129 બાળકો શાળા બહાર? વાસ્તવિક આંકડો 15-20 ગણો વધું

- સુખદેવ પટેલ*  16 એપ્રિલથી સમગ્ર ગુજરાતમાં શાળા બહારના 6 થી 19 વર્ષની ઉંમરના બાળકોનો સર્વે શરૂ થયો છે.  જે 26 એપ્રિલ સુધી ચાલશે. જેની જવાબદારી સરકારી શાળાના શિક્ષકોને સોંપવામાં આવી છે. અત્યારે પ્રાથમિક શાળાઓમાં વાર્ષિક પરીક્ષાઓ ચાલી રહી છે. લોકસભાની ચૂંટણીઓના કામ પણ શિક્ષકોને ભાગે કરવાના આવશે. શિક્ષકો કેટલું કરી શક્શે? શિક્ષકો પાસેથી વ્યાજબી રીતે કેટલી અપેક્ષાઓ રાખવી જોઈએ? RTE ની જોગવાઈઓ મુજબ દરેક બાળક શિક્ષણ મેળવી શકે, તે માટે શાળા બહારના બાળકોને સર્વે કરીને શોધી કાઢવાનું ઉમદા કામ સરકાર વિચારે છે, તે આવકારદાયક છે. આવાં ઉત્તમ કામમાં જેમને સીધો લાભ થવાનો છે,  તેવાં હિતધારકોની પ્રતિનિધિ સમિતિ SMC સ્કૂલ મેનેજમેન્ટ કમિટી આ જવાબદારી સારી રીતે ઉપાડી શકે તેમ છે. શિક્ષણ વિભાગ SSA તરફથી આ કામગીરીમાં SMC ની ભાગીદારીનું આયોજન કરીને યોગ્ય માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવી જોઈએ.

ई.वी.एम. के खिलाफ सत्याग्रह क्यों? मतपत्र वापस लाना आज क्यों ज़रूरी हो गया है?

- संदीप पाण्डेय*  चुनाव का पारा चढ़ रहा है और राजनीतिक दल प्रचार में जोर-शोर से लग गए हैं लेकिन चुनाव की घोषणा के बाद भी एक मुद्दा जो ठण्डा होने का नाम नहीं ले रहा है वह है इलेक्ट्रॉनिक वोटिंग मशीन व उसके साथ लगा हुआ वोटर वेरीफायेबल पेपर ऑडिट ट्रेल। सरकार में बैठे हुए व भारतीय जनता पार्टी से जुड़े हुए लोगों के अलावा आम जनता के मन में बड़े पैमाने पर इ.वी.एम. व वी.वी.पी.ए.टी. के प्रति संदेह घर कर गया है। हरदोई, उन्नाव व सीतापुर के आम अनपढ़ ग्रामीण आपको बताएंगे कि इ.वी.एम. जो मत वे डालते हैं उन्हें नहीं मालूम वह कहां चला जाता है? सीतापुर की महमूदाबाद तहसील के चांदपुर-फरीदपुर गांव के बनारसी बताते हैं कि पिछले चुनाव में उन्होंने इ.वी.एम. पर हाथी का बटन दबाया था किंतु वी.वी.पी.ए.टी. के शीशे में कमल का चिन्ह दिखाई पड़ा इसलिए उन्हें इ.वी.एम. पर बिल्कुल भरोसा नहीं है।

प्रगतिशील लेखक संघ के स्थापना दिवस पर फिलिस्तीनी जनता के साथ एकजुटता

- हरनाम सिंह, सारिका श्रीवास्तव  "मत रो बच्चे  तू मुस्काएगा तो शायद  सारे इक दिन भेस बदल कर  तुझसे खेलने लौट आएंगे" - फ़ैज़ अहमद फ़ैज़ प्रगतिशील लेखक संघ (प्रलेसं) की इंदौर इकाई ने अपना स्थापना दिवस (9 अप्रैल) फिलिस्तीनी जनता के संघर्ष के नाम समर्पित किया। अभिनव कला समाज सभागार में आयोजित इस कार्यक्रम में कलाकारों ने फिलिस्तीन कवियों के गीत गाए, उनके संघर्षों पर केंद्रित कविताओं का वाचन किया, फिलिस्तीनी चित्रकारों के चित्रों का पावर पॉइंट प्रजेंटेशन और उसकी व्याख्या की। वक्ताओं ने इजराइल द्वारा फिलिस्तीनी जनता पर ढ़ाए जा रहे जुल्मों की तुलना हिटलर के अत्याचारों से की।

વિચારોના પ્રદૂષણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ: વડાપ્રધાનની આટલી સ્તુતિ કરનારને લેખક કહી શકાય?

- રમેશ સવાણી   ગુણવંત શાહે 6 એપ્રિલ 2024ના રોજ ‘દિવ્યભાસ્કર’ની પોતાની કોલમમાં લખ્યું છે : “અરે ! એટલું તો માનો કે એને કેવળ લોકોના ભલામાં જ રસ છે ! એટલું તો માનો કે એને માટે કાયમ ‘નેશન ફર્સ્ટ’ છે ! અરે ! એટલું તો માને કે શું કરવું એ અંગે એ બિલકુલ સ્પષ્ટ છે, ક્યાંય અવઢવ નથી. એટલું તો માનો કે નેતા તરીકે એ સૌથી મોખરે છે ! અરે ! એટલું તો માનો કે એ દેશને હૃદયથી પ્રેમ કરે છે ! એટલું તો અ‌વશ્ય માનો કે વિદેશી નેતાઓ એને ભેટવાની ઉતાવળ કરે છે ! અરે ! એટલું તો માનો કે એના પરિવારમાં કોઇ વાડેરા નથી ! અરે ! એટલું તો માનો કે બિલ ગેટ્સ જેવું બ્રેન ગણાતા વ્યક્તિ સાથે ચર્ચા કરતી વખતે પૂરો આત્મવિશ્વાસ ધરાવીને ડિજિટલ રિવોલ્યૂશન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પર ચર્ચા કરી શકે છે ! કેટલાક માણસો ઇતિહાસનાં સંતાનો હોય છે ખરા, પણ તેઓ નિયતિનાં સંતાનો નથી હોતાં. આવા લોકો પાસે એક વિઝન હોય છે, જે અન્ય પાસે હોતું નથી. આવા લોકોને ત્રણ ભેટ જીવનભર મળતી રહે છે. વિરોધ, નિંદા અને ઇર્ષ્યા. આવા જ નમૂનાઓ ગેરસમજનો જ્થ્થાબંધ વૈભવ પામે છે.  સ્પિનોઝા નામનો ચિંતક ઘરની બહાર નીકળી શકતો ન હતો. એ ચિંતકના વિચારો એવા હતા કે લોકોને ગુસ્સો આવ