सीधे मुख्य सामग्री पर जाएं

Will India’s foreign policy help genuine claim for permanent seat in UN Security Council?

By Prof Sudhanshu Tripathi* 

The foreign policy of India is a distinguished policy statement regarding independent country’s aspirations to play its tryst with destiny. The core or the focal theme of this policy converges over strategic autonomy for the country that it passionately continues to accomplish under all circumstances. But this does not mean that India would ever break the cardinal features of its rich ancient tradition and so-evolved cultural heritage characterized by eternal and universal moral values viz. peace, love, truth, compassion, justice, freedom and many more, until and unless an unfortunate situation so emerges and that too in the context of protecting core national interests like territorial integrity and state sovereignty apart from peace and security of its citizens and their overall well-being and socio-economic welfare including political stability.
Why India always aspires for independent decisions and independence of actions as regards operation of its foreign policy is indeed the fact worth considering here? Because India firmly believes and upholds the ideal of vasudhaiv kutumbakam ie the whole world is one family and continues to carry the same spirit in all over the world. That was clearly visible during Covid-19 global crisis when the country passionately dispatched covid-19 vaccines and team of doctors and medical experts in all over the world to help the needy and suffering population.
Thus India always acts with its full might in the welfare and common interest of the humanity at large whenever and wherever a need so arises. At the same time India’s foreign policy has always dealt with or now boldly deals with all emergent situations whether it be the prolonged Sino-Indian standoff over the international border between them in the recent past or cross-border terror exported by Pakistan into India or surgical strikes on terror outfits housed inside PoK or successfully holding the G-20 summit or meaningful role in ASEAN summit in Jakarta or issuing stern warning to Canada during September 2023 to control the Khalistani terrorists therein active against India, thereby continue reinventing the country’s strategic autonomy marked by the non-alignment and reinvigorating India’s past glory and traditional cultural heritage reflecting its proactive vision incorporating tradition with modernity throughout the world.

Evolving world order

Unfortunately, the evolving world order since the end of the first World War, based upon the then American President Wilson’s idealism, got a knee-jerk turn with the end of the second-World War in 1945. And that witnessed stiff and sharp bipolarity between the two prominent allied powers viz. the US and the then USSR (Soviet Union) due to total ideological division between the US’ led capitalist countries of the western Europe and the communist’s world consisting eastern European states led by the then USSR. 
Thus the so-evolved bipolarity led to emerge fierce Cold War between the two blocs led by the super-powers and their bloc followers and their several hostile acts of animosities leading to mounting of tensions and consequent arms race and actions and counter-reactions between the two blocs. That continued for many decades and with the closing years of eighties and the onset of nineties in the previous century marked the end of bilateral world order passing through the cold war and afterwards détente between them in the early seventies and onwards led to arrival of the post-cold war world order characterized by Unipolar world with the US being predominant and hegemonic power controlling the entire international relations and world affairs including controlling ideas of almost the entire humanity through its powerful satellite controlled popular media and political ideas and ideals including the so-governed global economy.

Post-Cold War world

The post-Cold War world has unfortunately witnessed various upheavals in as diverse fields as economic, social, cultural, and political, while passing through the prevailing issues of grave concerns. These are concerned with issues like economic recession, globalization and liberalization, environmental degradation and pollution, organized violence and crime syndicates, explosion of internal conflicts in many parts of the world and macabre terror and religious fundamentalism and consequent massive displacement of human population both internally as well as externally, besides mounting fear of nuclear proliferation and nuclear holocaust, and many such other challenges of serious nature. As obvious these issues have altogether cast a deep blow on the global community by putting immense impact in all over the world wherein different nations make contact among themselves through the instrument of their respective foreign policies against the backdrop of eastward shifting global geopolitics. Indeed the changing global political configuration is increasingly characterized by the moving global centre of power from the west to the east, according to most political observers.
In this scenario, India’s proactive vision for the country as well as the whole world is indeed credible so as to the address the long emergent crisis viz. Russia-Ukraine war, the emerging Moscow-Teheran-Beijing axis against the US led NATO powers in the aforesaid war, the mounting tensions in the Indo-Pacific region particularly around South China Sea, Chinese threat to Taiwan, Russia-North Korea-China triangular alliance against South Korea and Japan, the now resurfaced Nogorno-Karabakh crisis, civil unrest in Yemen and any more are indeed the potential threats that may create massive holocaust to contain and convincingly disturb the so obtained peaceful-progressive and liberal-progressive democratic order in the world.
Against this background, India with bold assertions in the recent ASEAN summit in Jakarta in the interest of smaller regional partners followed by new evolved self-confidence due to its successful G-20 presidency creating milestones has provided enough leverage to New Delhi to play meaningful and decisive role in international relations and world affairs given the constructive support to India by most of the prominent global and major powers led by the US except China and Pakistan etc.. Such conducive environment for New Delhi will evidently push-extend its genuine claim for permanent seat in the United Nations Security Council. That will be a due reward for the current foreign policy of the country engaged in procuring it vital national interests amidst promoting larger interests of the international community and global humanity in the true interest of the above-mentioned vasudhaiv kutumbakam. This may happen as nothing is beyond human endeavour.
---
*Dept of Political Science, MDPG College, Pratapagarh (UP)

टिप्पणियाँ

ट्रेंडिंग

दाँव उल्टा पड़ा: राहुल गांधी के रूप में हम एक साधारण इंसान को नायक होते देख रहे हैं

-  अमिता नीरव  संघ औऱ बीजेपी ने राहुल गाँधी पर जो सोचकर ‘इन्वेस्ट’ किया था, उसके परिणाम गंभीर रूप से नुकसानदेह आ रहे हैं। ये थोड़ी अटपटी बात लग सकती है, लेकिन सोचिएगा कि संघ और बीजेपी ने राहुल गाँधी को जितना गंभीरता से लिया, उनकी संभावनाओं को लेकर वे जितना श्योर थे, उतना तो खुद राहुल और कांग्रेस भी नहीं थी।

બે-રોકટોક રણ અભયારણ્ય વિસ્તારમાં માફિયાઓનું અન-અધિકૃત અને ગેર-કાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ

- અગરિયા હિત રક્ષક મંચ  કચ્છના નાના રણમાં શિકારપૂર, કાનમેર રણ વિસ્તારમાં જમીન માફિયા જુથ વચ્ચેની આંધાધૂંધ ગોળીબાર થયો તેમાં એક વ્યક્તિ નો જીવ ગયો. આ ઘટનાથી ફરી એકવાર કચ્છના નાના રણની જમીન પર ગેરકાયદેસર કબજો કરી તેનો સોદો કરનારા જૂથો, ટોળીઓની વાત ચર્ચામાં આવી છે. 

हिंदी आलोचना जैसे पिछड़ चुके अनुशासन की जगह हिंदी वैचारिकी का विकास जरूरी

- प्रमोद रंजन*   भारतीय राजनीति में सांप्रदायिक व प्रतिक्रियावादी ताकतों को सत्ता तक पहुंचाने में हिंदी पट्टी का सबसे बड़ा योगदान है। इसका मुख्य कारण हिंदी-पट्टी में कार्यरत समाजवादी व जनपक्षधर हिरावल दस्ते का विचारहीन, अनैतिक और  प्रतिक्रियावादी होते जाना है। अगर हम उपरोक्त बातों को स्वीकार करते हैं, तो कुछ रोचक निष्कर्ष निकलते हैं। हिंदी-जनता और उसके हिरावल दस्ते को विचारहीन और प्रतिक्रियावादी बनने से रोकने की मुख्य ज़िम्मेदारी किसकी थी?

ગુજરાતના સ્થાપના દિવસે યાદ કરીએ ભારતના વિશ્વપ્રસિદ્ધ ગુજરાતી પુરાતત્વવિદ્ ને

- ગૌરાંગ જાની*  આજે કોઈ ગુજરાતી એ કલ્પના પણ ન કરી શકે કે વર્ષ ૧૮૩૯ માં જૂનાગઢમાં જન્મેલા એક ગુજરાતી વિશ્વ પ્રસિદ્ધ બની શકે! પણ આપણે એ ગુજરાતીને કદાચ વિસરી ગયા છીએ જેમણે ગિરનારના અશોક શિલાલેખને દોઢસો વર્ષ પૂર્વે ઉકેલી આપ્યો.આ વિદ્વાન એટલે ભગવાનલાલ ઈન્દ્રજી. ૭ નવેમ્બર, ૧૮૩૯ ના દિવસે જૂનાગઢના પ્રશ્નોરા નાગર બ્રાહ્મણ પરિવારમાં તેમનો જન્મ થયો હતો. જૂનાગઢના એ સમયે અંગ્રેજી શિક્ષણની સગવડ ન હોવાને કારણે તેમને અંગ્રેજી ભાષાનું જ્ઞાન ન હતું પણ પાછળથી તેમણે ખપ પૂરતું અંગ્રેજી જાણી લીધું હતું.

राम के महल में आग लगाता हनुमान: चर्चित सोशल मीडिया इनफ्लुएंसर दिलीप मंडल

- प्रमोद रंजन  चर्चित सोशल मीडिया इनफ्लुएंसर दिलीप मंडल ने अचानक राजनीतिक पलटी मारी है और राजद-सपा-स्टालिन आदि के खेमे को छोड़ कर राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ के लिए बैटिंग करने लगे हैं। कई लोगों में उनके कथित पतन से दु:ख खीज और गुस्सा है।

नफरती बातें: मुसलमानों में असुरक्षा का भाव बढ़ रहा है, वे अपने मोहल्लों में सिमट रहे हैं

- राम पुनियानी*  भारत पर पिछले 10 सालों से हिन्दू राष्ट्रवादी भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) राज कर रही है. भाजपा आरएसएस परिवार की सदस्य है और आरएसएस का लक्ष्य है हिन्दू राष्ट्र का निर्माण. आरएसएस से जुड़ी सैंकड़ों संस्थाएँ हैं. उसके लाखों, बल्कि शायद, करोड़ों स्वयंसेवक हैं. इसके अलावा कई हजार वरिष्ठ कार्यकर्ता हैं जिन्हें प्रचारक कहा जाता है. भाजपा के सत्ता में आने के बाद से आरएसएस दुगनी गति से हिन्दू राष्ट्र के निर्माण के अपने एजेण्डे को पूरा करने में जुट गया है. यदि भाजपा को चुनावों में लगातार सफलता हासिल हो रही है तो उसका कारण है देश में साम्प्रदायिकता और साम्प्रदायिक मुद्दों का बढ़ता बोलबाला. इनमें से कुछ हैं राम मंदिर, गौमांस और गोवध एवं लव जिहाद. 

આપણા સમાજમાં દીકરીના માતપિતાનો દરજ્જો દીકરાના માતાપિતા કરતાં નિમ્ન કક્ષાનો કેમ?

- તૃપ્તિ શેઠ  થોડાંક દિવસ પહેલાં એક દુકાનમાં ખરીદી કરવાં ગઈ અને એ બહેન જે દુકાન પર બેઠાં હતાં એ ફોન પર વાતો જ કર્યા કરતાં હતાં . હું કંટાળીને આગળ જવા ગઈ તો એ મને કહે , "સોરી !  મારી મમ્મીને હું રોજ આ સમયે ફોન કરું છું કેમ કે એ મંદિરમાં રહે છે અને ત્યાં ઈલેક્ટ્રિસિટી નથી. એ પાંચ રૂપીઆમાં ફોન રોજ ચાર્જ કરાવે અને મારી સાથે વાત કરે." મે પૂછ્યું તારી મમ્મી કેમ એકલી રહે છે, તો એનો જવાબ હતો કે મારા બે ભાઈઓએ મારી મમ્મીને એના ઘરમાંથી કાઢી મૂકી છે એટલે એક ગામના છેવાડે આવેલાં મંદિરમાં રહે છે અને ત્યાં કામ કરે છે . મે કહ્યું ,” તું કેમ તારી મમ્મીની બોલાવી લેતી નથી ? “ તો મને કહે, મારી મા કહે છે કે છોકરીને ઘરે પાણી પણ પીએ તો  પાપ લાગે. 

તત્વચિંતક રાજનીતિજ્ઞ મોદીનાં લોકસભાની ચૂંટણી સંદર્ભે મહાન વ્યાખ્યાનો પ્રકાશિત કરવા જોઈએ

- ઉત્તમ પરમાર  વિશ્વના મહાન તત્વચિંતક રાજનીતિજ્ઞ અને આપણા મહાન વડાપ્રધાન આદરણીય નરેન્દ્રભાઈ મોદી 2024ની લોકસભાની ચૂંટણી સંદર્ભે જે જાહેર વ્યાખ્યાનો આપી રહ્યા છે, એ માત્ર ભારતના વડાપ્રધાનોના નહીં પરંતુ વિશ્વના વડાપ્રધાનોના પ્રવચનો પૈકી સર્વશ્રેષ્ઠ પ્રવચનો છે.

एक बहुत बड़ा झूठ: मुसलमानों की आबादी बढ़ती रही तो हिन्दू अल्पसंख्यक बन जाएंगे

- राम पुनियानी  चुनावी मौसम जैसे-जैसे समाप्ति की ओर बढ़ रहा है, वैसे-वैसे समाज को बांटने वाला प्रचार भी अपने चरम पर पहुँच रहा है. भाजपा के मुख्य प्रचारक स्वयं प्रधानमंत्री मोदी है. इस चुनाव में उनका पूरा नैरेटिव इस झूठ के  आसपास बुना गया है कि अगर इंडिया गठबंधन सत्ता में आया तो वह सारी सुविधाएं और लाभ केवल मुसलमानों को देगा. हर चीज़ पर मुसलमानों का पहला हक होगा और संविधान में इस तरह के बदलाव किये जाएंगे जिससे हिन्दू इस देश के दूसरे दर्जे के नागरिक बन जाएंगे. मोदीजी हमें जॉर्ज ऑरवेल के उपन्यास “नाइनटीन एट्टी-फोर”  की याद दिलाता है, जिसमें सच को सिर के बल खड़ा कर दिया जाता है. हिन्दुओं में यह डर पैदा किया जा रहा है कि देश में मुसलमान सारे विशेषाधिकार हासिल कर लेंगे.

हीट-एक्शन नीति में अनौपचारिक व खुले-में-कार्यरत मजदूरों को शामिल नहीं करना निंदनीय

- नेशनल अलायन्स ऑफ़ पीपुल्स मूवमेंट्स  पूरे भारत में 'चुनावी गर्मी' ज़ोर पकड़ चुकी है, जो हम सभी को साफ़-साफ़ दिखाई भी दे रही है। हालाँकि, एक और गर्मी है जो नागरिकों, विशेष रूप से करोड़ों खुले में काम करने वाले श्रमिकों को प्रभावित करती है, यह न तो 'चुनावी मुद्दा' है और न ही इस पर सामाजिक रूप से पर्याप्त ध्यान दिया जाता है। भारत के ग्रामीण और शहरी दोनों हिस्सों में मेहनतकश लोग, जो चिलचिलाती धूप में भी हमारे गाँवों और शहरों के लिए अनाज पैदा करते हैं, हर तरह का निर्माण कार्य करते हैं, शहरों व गांवों को चलाते हैं, हमें विभिन्न प्रकार की सेवाएँ प्रदान करें, लेकिन इसी वर्ग का अभी तक 'मुख्यधारा' के जलवायु न्याय और नीतिगत विमर्श में पर्याप्त रूप से प्रतिनिधित्व नहीं किया गया है।