सीधे मुख्य सामग्री पर जाएं

માતાપિતા તરફથી અભ્યાસનું જે બાળકો પર ભારણ છે એ મર્યાદા ઓળંગતું જાય છે

- તૃપ્તિ શેઠ* 
Indian Expressમાં એક કોટાનો કિસ્સો છે (The boy who ran: A determined father, CCTV footage from eight stations led to runaway teen from Kota) જેમાં એક છોકરો જેની ઉમર 17 વર્ષની હતી તે  12મા ધોરણની પરીક્ષા આપવાની જગ્યાએ એ કોટાથી ભાગી ગયો. એ છોકરો 24/7 ફકત અભ્યાસ જ કરતો હતો અને એ NEETની પરીક્ષાની તૈયારી કરી રહ્યો હતો. એ એટલો બધો ટેન્શનમાં હતો કે એના માતાપિતા જે શહેરમાં રહેતાં હતાં એનું નામ જ ભૂલી ગયો હતો. એ ભણવામાં એટલો બધો રત રહેતો કે એના કોઈ જ દોસ્ત ન હતાં કે કોઈ સામાજિક સંબંધો ન હતાં. NEETની પરીક્ષાનું હાલ શું થયું તેની વાત ફરી કોઈ વાર. 
પરંતુ માતાપિતા તરફથી અભ્યાસનું જે બાળકો પર ભારણ છે એ મર્યાદા ઓળંગતું જાય છે. બાળક નાનું હોય ત્યારથી જ માતાપિતાની જિંદગી બાળકના અભ્યાસ પર જ કેન્દ્રિત હોય. સ્કૂલનું હોમવર્ક, ટ્યુશનનું હોમવર્ક , રીડિંગ , એક્સ્ટ્રા ક્લાસીસ-કોચિંગ વગેરે વગેરે. કોઈ બાળક કરાટે શીખવા જતું હોય તો કોઈ ડાન્સ તો કોઈ ડ્રોઈંગ તો કોઈ ક્રિકેટ વગેરે વગેરે... તમારા દીકરા દીકરી માનવ છે કે મશીન ? છોકરું થોડીવાર બેસે પોતાની સાથે સમય ગાળે , સ્થાયી મિત્રો બનાવે , સામાજિક સંબંધો વિકસિત કરે ... એ બધુ જવલ્લે જ થાય છે. આ જ ખૂબ મહત્વનું છે. જો એ નહીં થાય તો બાળક ગમે તેટલું તેજસ્વી હશે એ સમાજ સાથે અનુકૂલન નહીં સાધી શકે.સમાજ સાથે અનુકૂલન ન સાધી શકે તો સૌથી પહેલું તો ડિપ્રેશનમાં સરી પાડવાની શક્યતા વધી જાય છે. ખાસ કરીન અમુક આર્થિક વર્ગમાં બાળક કશું પણ અભ્યાસ સિવાય અન્ય પ્રવૃત્તિ કરે તો ઘરના વડીલો ખાસ કરીને માતાપિતાનું મુખ્ય વાક્ય “ભણવા બેસ“ ચાલુ થઈ જાય. 
આ હું મધ્યમ વર્ગ અને ઉચ્ચતર મધ્યમવર્ગની વાત કરું છું. (ગરીબનું બાળક તો અભ્યાસ થયો તોય ઠીક અને ના થયો તોય ઠીક. એના નસીબમાં આવી સાહ્યબી સ્વપ્નમાં જ હોય છે.)
ઘરનું વાતાવરણ ખૂબ જ ડિપ્રેસિંગ હોય છે. તમને નીચે જેવા કિસ્સાઓ ઘરેઘરે જોવા મળશે. 
  • બાળક  : મારા 89% આવ્યા . પપ્પા /મમ્મી :પડોશીની દીકરીના 95%આવ્યા. 
  • બાળક : હું ભણીને કંટાળી ગયો છું. કશુંક મનને ગમે એવું કરવું છે. હું કે એક  સંગઠન પર્યાવરણ પર કામ કરે છે તેમાં જોડાવું ?;  પપ્પા /મમ્મી : તું બુદ્ધિનો બુઠ્ઠો છે ? હું તારા અભ્યાસ પાછળ લખો રૂપીઆ ખર્ચી રહ્યો છે અને તું આવી ફિઝુલ પ્રવૃત્તિ કરી પૈસા બગાડે છે ? 
  • બાળક :મને વિજ્ઞાન પ્રવાહ નથી ફાવતું . મને કોઈ જ સમજ જ પડતી નથી.  પપ્પા /મમ્મી : તારાથી કશું જ નહીં થાય! એકદમ આળસુ છે. તમારું જનરેશન એકદમ દિશાવિહીન છે. 
  • બાળક : મમ્મી હું તારા વગર રહી નહીં શકું . મમ્મી :ત્યાં જ રહે અને અભ્યાસ કર. તારે ડૉક્ટર બનવાનું છે કે આઈઆઈટીમાં એડમિશન લેવાનું છે. નહિતર તારા કાકાના દીકરાની જેમ પાપડ વેચીશ. 
  • બાળક : સર, મને સમજ નથી પડી. સર : ટ્યુશનમાં આવવાનું શરૂ કરી દે. બાળક :પણ મને એક નાની સરખી વાતમાં જ સમજ નથી પડી. સર. :સામુ બોલે છે , ડોબા ? તને તો પાયાનું જ્ઞાન પણ નથી. 
માતાપિતા ખૂબ જ મહત્વકાંક્ષી બની ગયાં છે. તમારું બાળક એ બાળક છે જીવતું જાગતું અરમાન થી ભરેલું! એ તમારી મહત્વકાંક્ષા પૂર્ણ કરવા માટેનું મશીન નથી. એ કોઈ રોબોટ નથી કે તમારી મહત્વકાંક્ષા માટે એનું બાળપણ , એની કિશોરાવસ્થાનું ખૂન કરી દે. જે માતાપિતા બાળકને અભ્યાસના નામે સતત દબાણમાં રાખે છે તે બાળકના બાળપણ અને કિશોરવસ્થાનું ખૂન કરે છે. એ ગુનેગાર છે. બાળકને કોઈ સામાજિક પ્રસંગમાં જવાનું હોય તો માતપિતાનું pet sentence “તારે ભણવાનું છે. તું નહીં આવે." તમે એને વિવિધ પ્રસંગોમાં નહીં લઈ જાવ , એને મિત્રો બનાવવાનો અને મિત્રતાં વિકસિત કરવાનો સમય નહીં આપો તો એ ભવિષ્યમાં ડિપ્રેશનમાં જવાના 80% chanches છે. 
આ બાળકો એટલા બધાં તણાવમાં હોય છે કે એમની સાથે કશું અઘટિત બને તો પણ માતાપિતા સાથે ચર્ચતા નથી કે માબાપ એમની મહત્વકાંક્ષામાં એટલા બધાં રત હોય છે કે બાળકોની પરિસ્થતિનો ખ્યાલ જ આવી શકતો નથી. મોટી સંખ્યામાં  બાળકોનું કોચ દ્વારા, ટ્યૂટર દ્વારા શારીરિક અને જાતીય શોષણ થતું હોય છે પણ એ બોલી જ શકતાં નથી. એ પાછળ પડી જાય છે. માતાપિતાએ ભણવા સિવાય બાળકો સાથે એવો સંબંધ જ વિકસિત કર્યો નથી કે બાળક આવીને પોતાની વાત ખુલ્લા દિલે કહી શકે. 
એક છોકરો અને છોકરી બંને 12મા ધોરણમાં એક ટ્યુશન ક્લાસમાં જતાં હતાં. એ બંને બાળકો અભ્યાસમાં મધ્યમ કહી શકાય તેવા હતાં. પણ એમના ટ્યુશનના શિક્ષકો  “તું આ નહીં કરી શકે, તું તે નહીં કરી શકે“ કરી એનો આત્મવિશ્વાસ એકદમ નિમ્ન કક્ષાએ પહોંચાડી બંનેનું જાતીય શોષણ લાંબા સમય સુધી કર્યું. એ બાળકોના મિત્રોએ એના માતાપિતાને ચેતવ્યા. પણ સાંભળે જ ના ને . છોકરીઓએ આત્મહત્યા કરી લીધી. હવે માતાપિતા શિક્ષકને સજા કરાવવા દોડી રહયાં છે. “કોણ દોષિત છે?" 
---
*સ્રોત: ફેસબુક

टिप्पणियाँ

ट्रेंडिंग

सागर में दलित युवाओं की हत्या, उनके परिवारों के साथ प्रताड़ना: दखल के बाद भी कितना न्याय?

- एड. मोहन दीक्षित व अन्य*  नागरिक दल द्वारा एक जांच रिपोर्ट... अगस्त 2023 में सागर जिले के बरौदिया नौनागिर गाँव में 18 वर्षीय दलित युवक नितिन अहिरवार की दबंगों द्वारा बर्बर हत्या और उसकी माँ और बहन पर हमले का मामला सामने आया था । मात्र 9 महीने बाद, नितिन के चाचा, और प्रकरण में एक मुख्य गवाह, राजेन्द्र अहिरवार, पर हिंसक हमला कर उनकी हत्या की गई । 

અમદાવાદના અખબારોની ગતિવિધિઓ વિશે: ભારોભાર અપરકાસ્ટ બાયસ, અપ્રમાણિક અરીસો

- ભાવેશ બારીયા   ‘અમદાવાદ ઇતિહાસ અને અનુસંધાન’ (1930-2013)ના સંપાદકો ડો. ભારતી શેલત અને ડો. રસેશ જમીનદાર છે. 532 પાનાના આ દળદાર ગ્રંથમાં અમદાવાદના અખબારોની ગતિવિધિઓ લેખમાં ડો. સોનલ ર. પંડ્યા લખે છે,  “22મી એપ્રિલ, 1986ના રોજ અનામત-વિરોધી આંદોલન સામે ચાલતાં તોફાનો સમયે ઉભી થયેલી રાજકીય ખટપટના પગલે ગુજરાત સમાચાર દૈનિકને આગ ચાંપવામાં આવી. તંત્રી-માલિકનો બચાવ થયો. આ બધાના ઘેરા પ્રત્યાઘાતો પડ્યા, છતાં અંતે ગુજરાત સમાચાર વધુ મજબૂત બન્યું.”

कानूनी कार्रवाई है बाल विवाह के खात्मे की कुंजी: रिपोर्ट ‘टूवार्ड्स जस्टिस: एंडिंग चाइल्ड मैरेज’

- जितेंद्र परमार*  अंतरराष्ट्रीय न्याय दिवस के अवसर पर इंडिया चाइल्ड प्रोटेक्शन के अध्ययन दल की रिपोर्ट ‘टूवार्ड्स जस्टिस : एंडिंग चाइल्ड मैरेज’ ने बाल विवाह की रोकथाम में कानूनी कार्रवाइयों और अभियोजन की अहम भूमिका को उजागर किया है। असम और देश के बाकी हिस्सों से जुटाए गए आंकड़ों के अध्ययन के बाद तैयार की गई इस रिपोर्ट के नतीजे बताते हैं कि 2021-22 से 2023-24 के बीच असम के 20 जिलों में बाल विवाह के मामलों में 81 प्रतिशत की कमी आई है। नई दिल्ली में राष्ट्रीय बाल अधिकार संरक्षण आयोग (एनसीपीसीआर) के अध्यक्ष प्रियंक कानूनगो और बाल विवाह मुक्त भारत (सीएमएफआई) के संस्थापक और बाल अधिकार कार्यकर्ता भुवन ऋभु की मौजूदगी में बाल विवाह पीड़ितों द्वारा जारी की गई यह रिपोर्ट इस बात की ओर साफ संकेत करती है कि कानूनी कार्रवाई बाल विवाह के खात्मे के लिए सबसे प्रभावी औजार है। 

गौस खान की वीरता और बलिदान 1857 के विद्रोह की स्वतंत्रता की भावना और भारतीय सैनिकों के साहस का प्रतीक

- मुबीन ख़ान  गुलाम गौस खान रानी लक्ष्मीबाई की सेना में एक कुशल तोपची और एक वफादार सिपाही थे। वे अपनी अद्भुत तोप चलाने की कला और 1857 के विद्रोह में अंग्रेजों के खिलाफ लड़ाई में अपने शौर्य के लिए जाने जाते हैं।  गौस खान का जन्म झांसी के पास कैरार नगर में हुआ था। उनके परिवार का इस क्षेत्र में लंबा इतिहास रहा है। गौस खान ने युवावस्था में ही तोप चलाने का प्रशिक्षण प्राप्त कर लिया था और झांसी के राजा, श्रीमंत रघुनाथ राव की सेना में तोपची के रूप में भर्ती हुए। रानी लक्ष्मीबाई के शासनकाल में, गौस खान उनकी सेना में शामिल हो गए और जल्दी ही अपनी वीरता और कौशल के लिए ख्याति प्राप्त कर ली। 1857 के विद्रोह के दौरान, गौस खान रानी लक्ष्मीबाई के सबसे भरोसेमंद सिपाहियों में से एक बन गए। उन्होंने रानी के सैन्य अभियानों में महत्वपूर्ण भूमिका निभाई, विशेष रूप से तोपखाने के संचालन में। गौस खान की अचूक निशानाबाजी और रणनीतिक कौशल ने अंग्रेजी सेना को भारी नुकसान पहुंचाया।  3 अप्रैल 1858 को, गौस खान अंग्रेजों के खिलाफ लड़ाई में वीरगति प्राप्त कर गए। उनकी शहादत ने झांसी की रानी और उनके सैनिकों का म

FCRA: असहमति पर चोट के अपने एजेंडे पर लौटी मोदी सरकार

- संविधान लाइव  हालिया लोकसभा चुनावों के नतीजों के बाद कुछ सरकार विरोधी उत्साही समूहों को लगने लगा था कि मोदी 3.0 में बीते दो कार्यकाल जैसी धार नहीं होगी। साथ ही मोदी सरकार को एनडीए सरकार की मूल अवस्था में लौटने की भविष्यवाणियां भी की जाने लगी थीं। उनके लिए 13 जुलाई का दिन एक बड़े सेटबैक की तरह है। अंबानी परिवार की भव्य शादी पर बिखरे मीम से लेकर संविधान हत्या दिवस की शाब्दिक बाजीगरी के बीच आखिर मोदी सरकार ने अपने मूल एजेंडे का हल्का सा अंदाजा दे दिया है। 

નરેન્દ્ર મોદીએ હવે એક વાત ગાંઠે બાંધી લેવાની જરૂર છે કે હવે તે રાજા નથી અને રાહુલ ગાંધી પપ્પુ નથી

- રમેશ ઓઝા  વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ હવે એક વાત ગાંઠે બાંધી લેવાની જરૂર છે કે હવે તે રાજા નથી અને રાહુલ ગાંધી પપ્પુ નથી. આ કડવી ગોળી છે, પણ ખાવી પડે એમ છે. જ્યારે પોતાનું રાજપાટ ૩૦૩માંથી નીચે આવીને ૨૪૦ પર વેતરાઈ ગયું ત્યારે તેમની પાસે વડા પ્રધાન નહીં બનવાનો અને કોઈનીય સામે નહીં ઝૂકવાનો વિકલ્પ હતો, પરંતુ તેમણે ઝોળી ઉઠાવીને જતા રહેવાની જગ્યાએ પદને વ્હાલું ગણ્યું તો સાંભળવું તો પડશે અને મનમાની પણ નહીં કરી શકાય. સ્વમાનપૂર્વક જતા રહેવાનો વિકલ્પ નહીં સ્વીકારીને પોતાનાં સ્વમાન સાથે તેમણે પોતે સમાધાન કર્યું છે.

ભારતની પ્રથમ મહિલા ડોકટર કાદંબીની ગાંગુલી સામે બ્રિટિશરોનો પૂર્વગ્રહ હતો: તેની સામે ઝઝૂમ્યા ફ્લોરેન્સ નાઇટિંગેલ

- ગૌરાંગ જાની  લેખનું શીર્ષક જોઇને તમને પ્રશ્ન થશે કે પ્રથમ મહિલા ડોકટર તો આનંદીબાઈ જોશી છે તો કાદંબિનીનું નામ કેમ ? તમારી શંકા સાચી છે પણ હકીકત એ છે કે આનંદીબાઇ(૧૮૬૫ - ૧૮૮૭) પ્રથમ મહિલા જેઓને મેડીસીનમાં પ્રથમ ડિગ્રી અને તે પણ અમેરિકામાં મળી પણ તેમનું નાની ઉંમરે અવસાન થતાં તેઓ ડોકટર તરીકે પ્રેક્ટિસ ના કરી શક્યા .જ્યારે કાદંબિની ગાંગુલી (૧૮૬૧ - ૧૯૨૩ )વ્યાવસાયિક રીતે ડોકટર તરીકે સૌ પ્રથમ કારકિર્દી બનાવનાર ભારતીય મહિલા હતા .વર્ષ ૨૦૧૬ માં ફિલ્મ સર્જક અનંત મહાદેવને રૂખમાબાઈ( દીવાદાંડી માં તેમના વિશે લેખ કર્યો છે) પર ફિલ્મ બનાવી અને તેમને ભારતના પ્રથમ વ્યવસાયિક ડોકટર તરીકે નવાજ્યા ત્યારે બંગાળમાં તેનો વિરોધ થયો કેમકે વાસ્તવમાં કાદમ્બીની જ પ્રથમ મહિલા ડોકટર કહેવાય જેમણે ડોકટર તરીકે પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી.